POKŁOSIE IV FESTIWALU
THE FOURTH FESTIVAL FEEDBACK

"Czarnobyl - w 20 lat później" - to tytuł jednego z festiwalowych sympozjów Obejrzeliśmy trzy filmy: "Dżungle Czarnobyla" Igora Byszniewa, Białoruś - obraz kontrowersyjny, pełen niedomówień, budzący wiele pytań. Dwa pozostałe - to wstrząsający dokument: "Napromieniuj i Zapomnij" Christopha Boekela, Niemcy (jedna z Nagród Głównych Festiwalu) oraz "Łzy Czarnobyla" nieznanego nam autora (poza konkursem).

"Chernobyl: 20 Years Hence" - was the title of one the Festival symposiums. We saw three films: "Jungles of Chernobyl" by Igor Byshnev, Belarus - a controversial picture abounding in understatements, provoking many questions. The two other films were: the documentary "First Contaminated then Forgotten" by Christian Boekel, Germany (one of the Festival's Main Prizes), and "Tears of Chernobyl" by an unknown author (outside the competition).

Długo dyskutowaliśmy. Nie potrafiliśmy podjąć sensownej rezolucji - bo czy taka jest w ogóle możliwa? Postanowiliśmy przemyśleć to wszystko, cośmy obejrzeli i powiedzieli - i napisać, wyrazić swoje opinie i emocje. Może da nam to jakieś wskazówki na przyszłość - w naszym życiu i w naszej pracy.

Our debate was long and heated. We were unable to agree on a sensible resolution - is it possible at all? We decided to give it some time, to think over what we had seen and said - and then express our opinions and emotions in writing. Maybe that's the way to find some guidelines for the future - in our life and in our work.


Oto pierwsze listy / Here are the first letters:


JAN SAWICKI, lekarz weterynarii / veterinary surgeon,
pracownik naukowy, Polska / scientific worker, Poland

Żyjemy w dobie wyczerpywania się zasobów surowców, w tym także nośników energii pierwotnej (ropa, gaz, węgiel). Źródła energii odnawialnej są na tyle niewystarczające, że nie są w stanie uzupełnić wzrastającego zapotrzebowania na surowce energetyczne. W tej sytuacji wcześniej, czy później będziemy zmuszeni rozwijać energetykę jądrową. Problem ten nie ominie także Polski. Dotychczasowe podstawowe źródło surowca energetycznego jakim jest węgiel brunatny starczy zaledwie na 30 lat.

We are living at a time when resources of raw materials are nearing exhaustion, including the carriers of natural energy (oil, gas, coal). The sources of renewable energy are as yet not sufficient to supplement the increasing demand for energy resources. In such a situation, sooner or later we shall be forced to develop nuclear power industry. This problem will be faced by Poland, too. Lignite, the basic source of fuel for the power industry until now, will be available for not more than just the next 30 years.

Energetyka jądrowa niesie ze sobą nie tylko dobrodziejstwa, ale i zagrożenia. O tych ostatnich traktują filmy wyświetlane w czasie IV Festiwalu im. Braci Wagów. M.in. film Igora Byszniewa pt. "Dżungle Czarnobyla" oraz pozakonkursowe "Łzy Czarnobyla". Obejrzenie tych filmów daje sprzeczne wrażenia. "Dżungle Czarnobyla" to obraz bujnie rozwijającej się przyrody w obrębie zamkniętej strefy niedostępnej dla ludzi - i drugi film - obraz katastrofy ekologicznej i ludzkiej. Obydwa filmy przedstawiają obrazy nie w pełni rzeczywiste, to znaczy mijają się z prawdą. Nikt nie badał i nie wie, ile zwierząt rodzi się martwych lub poronionych, ile jaj jest niezalężonych, ile zwierząt przychodzi na świat z wadami rozwojowymi. W łańcuchu pokarmowym przyrody silniejszy zjada słabszego i nie ma miejsca dla osobników chorych.

Nuclear power ushers in not only benefits but also dangers. The latter are alluded to by the films shown at the 4th Waga Brothers Festival, including Igor Byshnev's "Jungles of Chernobyl" and non-competition "Tears of Chernobyl". After seeing them, one is torn by divergent reflections. "Jungles of Chernobyl" presents a picture of luxuriant growth of wildlife within the closed zone, inaccessible to people, - while the other - a picture of ecological and human disaster. Both films, however, are not fully real, that is - they swerve from the truth. Nobody has examined and has no knowledge about the number of animals born dead or miscarried, how many eggs remain unfertilised, how many animals are born with genetic defects. In the natural food chain the stronger devour the weaker and there is no room for the sick individuals there.

W drugim przypadku "Łzy Czarnobyla" - względy polityczne i indolencja władz zadecydowały o tym, że rozmiary katastrofy były tak ogromne. Zatajono prawdę o wybuchu i awarii reaktora, świadomie narażano ludzi biorących udział w ekipach ratunkowych podczas likwidacji skutków awarii ("Napromieniuj i zapomnij"). Wstrząsające obrazy dzieci rodzących się z wadami rozwojowymi, które niekoniecznie muszą być skutkiem napromieniowania. Ten temat wymaga rzetelnych badań naukowych.

In the case presented by "Tears of Chernobyl" it was the political reasons and the indolence of the authorities that were responsible for the gigantic dimension of the disaster. The truth about the explosion and failure of the reactor was kept secret, the people taking part in the rescue operation during the liquidation of the effects of the blast were consciously exposed to danger ("First Contaminated then Forgotten"). The shocking pictures of children born with development defects, which not necessarily must be the result of radiation. This topic calls for a thorough and reliable scientific examinations.

W dyskusji na temat przyszłej energetyki jądrowej w Polsce musimy posługiwać się rzetelną informacją, wskazując nie tylko zalety energetyki atomowej, ale również i zagrożenia. Z tym posłaniem zwracamy się do mediów i wszystkich, którzy zajmują się produkcją filmów oświatowych i edukacyjnych o rzetelne przedstawianie faktów i nie manipulowanie ludźmi. Na tej podstawie społeczeństwo samo będzie mogło dokonać wyboru, co jest dla niego dobre, a co złe. W tym zakresie szczególną rolę mają do spełnienie ludzie oddziaływujący na opinię społeczną - naukowcy, filmowcy i dziennikarze.

Debating about the future nuclear power industry in Poland, we should rely on conscientious information, pointing not only to the benefits of nuclear energy but also to its dangers. It is with this appeal that we turn to the media and all those who are involved in the production of educational films to present honestly the facts and avoid manipulating people. On this foundation the poeple will be able to decide what is good for them, and what is bad. In this respect a special role is to be fulfilled by those who influence the public opinion - scientists, filmmakers and journalists.



Maciej Faflak, scenarzysta, Polska / Maciej Faflak, scriptwriter, Poland

Nieprzeliczone stada zwierząt kopytnych o kształtach znanych tylko z kawałka przypadkowo znalezionych kości albo nieznanych w ogóle. Nieliczne, dopiero początkujące drapieżniki - i to nie te nasze Carnivora, sprawne i inteligentne, lecz raczej pradrapieżniki Creodonta. Poczucie bezpieczeństwa rozgrzewające wszystkich, jak łagodne, ciepłe słońce. Wspaniały trzeciorzęd, kilkadziesiąt milionów lat temu - a jednak był to już początek końca. Powolny koniec świata ssaków zaczął się wcześniej, niż człowiek rozpoczął swe krwawe polowania na resztę Stworzenia. Nie znaczy to bynajmniej, by człowiek końca tego nie przyspieszył - i owszem zrobił to i będzie robił nadal a w dziele tym będzie coraz bardziej skuteczny.

Innumerable herds of hoofed mammals of the shapes known only from bits of bones found accidentally or not known at all. Scanty, only beginning predators - and not at all our Carnivora, efficient and intelligent, but rather pre-predators Creodonta. A sense of security, warming up everyone like mild and warm sunshine. The wonderful Tertiary, several dozen million years ago - and yet it was already the beginning of an end. A slow end of the world of the mammals began earlier than the man started hunting all other Creatures. Which is not to say that the man had not sped the process up - indeed, he did that and will continue to do so with ever-increasing effectiveness.


Czy można jedną ręką niszczyć, a drugą naprawiać? Można, czemuż by nie?
Czy powinno się o tym mówić i pisać? A tak, powinno się.
A czemu to gadanie i pisanie ma służyć? A temu, byśmy mieli lepsze samopoczucie, trochę mniej stresu a za to trochę więcej perspektywy na sukces na niezbyt odległym horyzoncie. Życie nasze bowiem jest krótkie i to, co powiemy, a daj Boże - i zrobimy, musi nam wystarczyć.

Can one destroy things with one hand and repair them with the other? Of course, why not?
Should one talk and write about it? But of course, one should.
And what this talking and writing should serve? Well, the idea is to have a better sense of well-being, of lesser stress - and in return - more prospects for success in not too distant future. After all, our life is short and what we say and - God help us - do, must suffice.



KURT SKOOG, Szwecja / Sweden

W dwadzieścia lat po katastrofie w Czarnobylu wielu z nas już o niej zapomniało. Ale ludziom żyjącym na obszarze tej ciągle dziejącej się katastrofy wciąż się ona przypomina, wraz z każdą nową ofiarą dodaną do jakże długiej listy. Ci ludzie nie powinni samotnie nieść ciężaru tej pamięci. Wszyscy mamy obowiązek ją dzielić.

Twenty years after the catastrophy in Chernobyl many of us already have forgotten. But the people living in the area of this on-going catastrophy are reminded all the time, for every new wictim that is added on the list. They shouldn't be alone to carry that memory. It is an obligation for us all to share the rememberance.



Joanna Wierzbicka, reżyser, Polska / director, Poland

OBUDZIĆ SUMIENIE / WAKENING THE CONSCIENCE

Jak zwykle na naszym Festiwalu salę wypełniała głównie młodzież szkolna. Powiedziałam, że filmy, które za chwilę obejrzymy będą bardzo trudne do zniesienia, tragiczne... - Może chcecie wyjść? Nikt nie wyszedł. Oglądali w głębokiej ciszy. W skupieniu słuchali naszej dyskusji.

To oni wkrótce - już nie my - będą decydować o losach świata. To teraz właśnie trzeba zadbać nie tylko o ich wiedzę, ale może przede wszystkim o ich wrażliwość.

Być może świat należy do pięknych, młodych i bogatych. Lecz porażającą większość stanowią biedni, chorzy, odrzuceni.


As usual at our Festival, the screening room was filled mainly with school-going youth. I said that the films we were now going to see would be very difficult to bear, tragic in contents... - Perhaps you'd rather skip them? Nobody left the room. The kids watched them in profound silence. And then listened to our debate with a great attention.

In the near future it will be them - and no longer us - who will be deciding about the destiny of the world. It is now that we should see not only to their knowledge but, perhaps above all, to their sensitiveness.

Maybe the world belongs to the beautiful, young and wealthy. But its appalling majority is made up of the poor, sick, and excluded ones.


Nie bójmy się trudnych tematów! / Let's not be afraid of difficult subjects!

Jeden film Christopha Boekela może poruszyć sumienia tysięcy ludzi.

One film by Christoph Boekel may awaken the conscience of thousands of people.



Jan Zawierski, muzyk, Polska / musician, Poland

Świadkowie dramatu / Witnesses of The Drama

motto:
nieświadomość i głupota jest
nieszczęściem - świadome zaniechanie
jest zbrodnią na przyszłych pokoleniach
J.Z.

My, świadkowie cywilizacji, otrzymując przesłanie od innych świadków: naukowców, dziennikarzy, twórców dzieł dokumentalnych, chcemy wyrazić wolę przetrwania naszej cywilizacji. Jedyną możliwością przetrwania jest równowaga między siłą cywilizacji a siłą natury. My, świadkowie tych dramatycznych zmagań, nie jesteśmy w stanie bezpośrednio wpływać na działanie lokalnych społeczeństw, na politykę gospodarczą państwa i międzynarodowych koncernów, choć wszystkie ich działania powodują skutki globalne a więc wkraczają w sferę życia każdego z nas. Mamy więc prawo i musimy reagować na działania pozornie od nas odległe a w rzeczywistości determinujące egzystencję naszych przyszłych pokoleń często w sposób nieodwracalny. Kreatorów w dziedzinie polityki, energetyki i gospodarki, mamy prawo pytać i żądać odpowiedzi, których winni wysłuchać wszyscy obywatele naszej planety, płacący za sprzedawane im produkty cywilizacji. Współczesna oferta cywilizacyjna nie jest bowiem mniej ważna niż paczka papierosów, na której widnieje ostrzeżenie o śmiertelnym niebezpieczeństwie. Od polityków, strategów gospodarki i energetyki chcemy usłyszeć publiczną deklarację, że w naszym interesie podejmują decyzje, nad skutkami których nie będą w stanie zapanować, że rzekomo w naszym imieniu i naszym interesie rezygnują z wysokich kosztów pozyskania energii za cenę możliwości zniszczenia całych populacji i zdegradowania środowiska na kilkaset lat. Muszą publicznie wyznać, że nie mają żadnej recepty na ochronę wielkich skupisk ludzkich przed jednostką o zdezintegrowanej osobowości, jednostką, która coraz częściej będzie produkowana i mnożona przez konflikty cywilizacyjne. I co jest nieuniknione dla naszej cywilizacji - przy jednoczesnym wyposażaniu tych jednostek w moc praktycznie nieograniczonej destrukcji. Takie postawienie społeczeństwom fundamentalnego problemu egzystencji jest jedyną nadzieją i ostatnią szansą, że presja społeczna wynikająca z woli zachowania gatunku i w konsekwencji potęga rozumu ludzkiego potrafi uporać się z wybraniem najwłaściwszej drogi przetrwania wzrastającej populacji. Wówczas społeczeństwa przypomną politykom, biznesmenom i siewcom destrukcji, że ich gry nie są grą wirtualną, którą można powtórzyć przywracając punkt wyjścia.


motto:
unawareness and thoughtlessness
are misfortune - conscious neglect
is a crime against future generations
J.Z.

We, the witnesses of civilization, having received the message from other witnesses: scientists, journalists, authors of documentary works, wish to express the will to see to the survival of our civilization. The only possibility to achieve it is to maintain the equilibrium between the power of civilization and the power of nature. We, the witnesses of these dramatic struggles, are in no position to directly influence the activities of local societies or the economic policy of the states and international syndicates, although all the actions they undertake determine the global effects, thus encroaching into the sphere of life of each one of us. Therefore we are fully entitled and have to react against actions seemingly distant from us but in fact determining the existence of our future generations, frequently in an irreversible way. We have the right to ask and demand answers from the creators in the fields of politics, energy and economy, and their replies should be heard by all the citizens of our planet paying for the products of civilization sold to them. For the contemporary civilization offer is not less important than a packet of cigarettes bearing a warning about a deadly threat. From politicians, economic and energy strategists we want to hear a public declaration that in our interest they are taking decisions the effects of which they will not be able to control, that supposedly in our name and on our behalf they resign from high costs of obtaining energy at the price of a possibility of destroying whole populations and degrading the environment for several hundred years to come. They must publicly confess that they have no recipe for the protection of huge human agglomerations from an individual of a disintegrated personality, an individual that will be more and more frequently produced and multiplied by conflicts of civilization. And - what is inevitable for our civilization - with simultaneous equipping those individuals with the powers of practically unlimited destruction. Such a proposal for the societies of the fundamental problem of existence is the only hope and the final chance that the social pressure resulting from the will to preserve the species and, in effect, the power of the human mind, can cope with the task of choosing the most proper way of survival for the increasing population. Then the societies will remind the politicians, businessmen and spreaders of destruction that their games are not a virtual game which one can reset to the starting point of once again...